Klima Kompresörü Arızası Nasıl Anlaşılır, Çözümü Nedir?

Klima kompresörü arızası çoğu araçta yalnız soğutmama ile başlamaz. Klima kompresörü arızası nasıl anlaşılır sorusunun cevabı; devreye girmeme, kaput altından gelen sürtme veya uğultu sesi, rölantide yüklenme, yağ sızıntısı ve bazı durumlarda kilitlenmeye kadar giden belirtilerde bulunur.

Klima Kompresörü Nedir?

Klima kompresörü, motordan aldığı hareketle soğutucu akışkanı sıkıştırıp sistem içinde dolaştıran parçadır.

Klima devresinin basınç farkını o kurar. Bu yüzden kompresör devreye girmediğinde ya da içten sağlıklı basamadığında, sistemde gaz bulunsa bile kabin tarafında beklenen soğutma oluşmaz.

Klima Kompresörü Arızası Nasıl Anlaşılır?

Sürücü ilk etapta çoğu zaman tek bir şikayet söyler: "Klima eskisi gibi soğutmuyor." Fakat kompresör arızası yalnız üfleme sıcaklığıyla kendini ele vermez. Devreye girme davranışı, motorun verdiği tepki, kayış hattından gelen ses ve kompresör çevresindeki yağ izi birlikte değerlendirilmelidir.

A/C tuşuna bastığınızda soğuk yerine ılık hava geliyorsa, motor tarafında belirgin bir yüklenme olmuyorsa ve kompresör kavraması devreye hiç girmiyorsa ilk şüphe kompresörün kendisi kadar kumanda tarafına da kayar. Buna karşılık klima düğmesine bastığınız anda rölanti bozuluyor, motor sarsılıyor, kayış tarafından uğultu veya sürtme sesi geliyor ama yine de soğutma başlamıyorsa sorun büyük ihtimalle kompresörün içinde (mekanik) demektir.

Bazen de kompresör gövdesinde ya da bağlantı noktalarında yağlanma görülür. Bu da soğutucu akışkanla dolaşan yağın dışarı kaçtığını gösterir. Bazı araçlarda sorun daha ağır hissedilir; klima açılır, motor devri kısa süre düşer, araç titrer, hatta dur-kalkta stop etmeye yaklaşır. Bu durumda kompresör motordan güç çekiyor ama sistem sağlıklı dönmüyor olabilir.

• Soğutmama veya çok zayıf soğutma: Fan üflüyor ama menfez havası serinlemiyorsa kompresör basıncı üretmiyor olabilir.
• Devreye girmeme: A/C açıldığında kavrama çekmiyor ya da kompresör komut almasına rağmen çalışmıyorsa kumanda ve kompresör hattı birlikte kontrol edilir.
• Anormal ses: Sürtme, uğultu, metalik tıkırtı veya hırıltı, kompresör içi aşınma ya da kasnak-kavrama tarafına işaret eder.
• Rölanti bozulması: Klima açıldığında motor belirgin şekilde zorlanıyorsa kompresör sıkışmaya başlıyor olabilir.
• Sigorta veya devre kesme: Kısa devre yapan bobin ya da zorlanan sistem, koruma tarafını tetikleyebilir.
• Yağ sızıntısı: Kompresör gövdesi ve bağlantı çevresindeki yağlı kir tabakası, kaçak ihtimalini güçlendirir.

Kabin tarafında yalnız sıcak ya da ılık hava gelmesi, kompresör arızasıyla sınırlı bir belirti değildir. Aynı şikayet fan, basınç dengesi, gaz seviyesi ya da valf tarafında da görülebilir. O yüzden bu belirtiyi tek başına düşünmek yerine araç kliması neden soğutmaz yazımızdaki diğer işaretlerle birlikte değerlendirmek gerekir.

Klima Soğutmuyorsa Her Zaman Kompresör mü Suçludur?

Hayır. Çünkü "soğutmuyor" şikayeti doğrudan kompresör arızalı anlamına gelmez. Sistemde gaz eksilmiş olabilir, kondenser yeterli hava almıyor olabilir, genleşme valfi akışı kısıyor olabilir ya da yüksek basınç tarafı kirlenme nedeniyle anormal davranıyor olabilir.

Özellikle yavaş yavaş azalan soğutma performansı, kompresör içten kilitlenmeden önce de görülebilir; fakat aynı belirti gaz kaçağında da çok yaygındır. Böyle bir durumda kompresör devreye girse bile soğutucu akışkan miktarı düşük olduğu için beklenen serinlik oluşmaz. Bu ayrımı doğru yapmak için klima gazı eksilmesi belirtileri ile kompresör belirtilerini yan yana koymak gerekir.

Kompresör arızasını gösteren en net belirtiler şunlardır: A/C açıldığı anda gelen mekanik ses, rölantinin belirgin bozulması, kompresör çevresinde yağ kaçağı ve bazı araçlarda devreye girme-girmeme arasında düzensiz davranış. Buna karşılık sistem sessiz ama zayıf soğutuyorsa, önce basınç ve gaz tarafına bakılır. Önce buralara bakmak sizi boş yere kompresör parası ödemekten kurtarır.

Klima Kompresörü Ses Yapıyorsa Nereden Şüphelenilir?

Sesin ne zaman geldiği burada ana ipucudur. Klima kapalıyken de kayış hattından uğultu duyuluyorsa sorun çoğu zaman kompresörün dış kasnak rulmanı, kayış hizası ya da yardımcı kasnaklardan biri olabilir. Klima kapalıyken sessiz, A/C devreye girdiği anda gürültülü hale geliyorsa şüphe doğrudan kompresörün kendisine çevrilir.

İnce bir ıslık ya da uğultu, her zaman iç mekanik dağılma anlamına gelmez. Yüksek basınç, kirli akışkan, yetersiz kondenser hava akışı ya da valf kısıtlaması da kompresör çevresinde anormal ses hissi oluşturabilir. Bu yüzden sesi yalnız "kompresör bozuk" diye yorumlamak eksik kalır. Kaput altında duyulan sesin kaynağını ayırmak için basınç davranışı ve kayış hattı da aynı anda kontrol edilmelidir.

Metalik sürtme, hırıltı ve çalıştıkça kalınlaşan ses ise daha ciddidir. Bu durumda kompresör içindeki hareketli parçalar yağsız kalmış, aşınmış ya da yüzeyler zarar görmüş olabilir. Böyle bir seste klimayı kullanmaya devam etmek, arızayı yalnız ses seviyesinde bırakmaz; kompresör içindeki aşınma sisteme talaş ve kir de yayabilir.

Kompresör mü, Manyetik Kavrama mı?

Birçok araçta sürücünün "kompresör bozuldu" sandığı durumların tamamı kompresör iç mekanizmasına çıkmaz. Ön tarafta yer alan manyetik kavrama, kasnak ve bobin grubunda da bağımsız arızalar oluşur. Bu durumda kompresör gövdesi sağlam kaldığı halde sistem devreye girmeyebilir.

Kavrama arızasında en tipik durum şudur: Klima açılır, fakat kompresör çekmez. Dış kasnak dönüyordur ama iç taraf bağlanmaz. Belirgin mekanik yüklenme ve iç sürtme sesi de olmayabilir. İç mekanik arızada ise kavrama çeker ama kompresör sesli çalışır, zorlanır, ısınır ya da basınç üretmekte başarısız olur.

Bu ayrım gereksiz parça değişiminin önüne geçer. Çünkü bazı araçlarda yalnız kavrama tarafı onarılarak sistem normale dönerken, bazı araçlarda kompresörün içi dağıldığı için tek kalıcı yol komple değişim olur.

Klima Kompresörü Neden Bozulur?

Kompresör arızalarının büyük kısmı tek bir nedenden değil, birkaç ihmalin üst üste binmesinden çıkar. En yaygın zincir gaz kaçağıyla başlar. Soğutucu akışkan eksildikçe kompresör yağının sistem içindeki dolaşımı da bozulur. Yağlama zayıfladığında iç parçalar kuru çalışmaya yaklaşır. Sonrasında sürtünme artar, ısı yükselir ve kompresör normalden hızlı aşınır.

Bir diğer sebep ise sistem kirliliğidir. Yanlış gaz, kirli yağ, nem, fazla UV katkısı ya da daha önce hatalı yapılmış bir işlem kompresörü doğrudan yorar. Kompresör yalnız gaz basan bir parça değildir; aynı zamanda yağlama dengesine de çok hassastır. Bu yüzden kaçak şüphesinde yalnız gaz tamamlamak yerine önce klima kaçak testi ve tespiti ile kaynağın bulunması daha doğru bir sıradır.

Aşırı basınç da kompresör düşmanıdır. Kondenser petekleri kirliyse, fan yeterli hava geçirmiyorsa ya da akış bir noktada kısıtlanmışsa kompresör olması gerekenden daha ağır çalışır. Dışarıdan "kompresör çok sesli" diye duyulan şikayetin arkası bazen doğrudan bu basınç yüküne çıkar.

Bir başka sessiz sebep de uzun süre hiç kullanılmayan sistemdir. Aylarca devreye alınmayan klimalarda iç yağ filmi ideal dolaşımını kaybeder. İlk sıcak günlerde sistem bir anda yük altına girer. Eskiyen keçe ve rulmanlar da bu sırada daha hızlı kendini belli eder.

Klima Kompresörü Motora Zarar Verir mi?

Kompresör doğrudan motorun içini bozmaz, ancak yardımcı kayış hattında zincirleme sorunlar çıkarabilir. Klima kompresörü motordan yardımcı kayış üzerinden hareket alır. Kompresör sıkışır ya da kasnak hattı kilitlenmeye yaklaşırsa, bu yük kayışın ve bağlı diğer elemanların çalışma düzenini bozar.

Özellikle kompresör kilitlenmesi yardımcı kayış üzerinde aşırı yük oluşturabilir. Bu durumda kayış ısınır, ses yapar, atlama yapar ya da kopmaya kadar ilerleyebilir. Yardımcı kayışın başka hangi elemanları çevirdiğini V kayışı tarafında daha net görmek mümkün. Araç mimarisine göre alternatör, su pompası ya da başka yardımcı ekipmanlar da bundan etkilenebilir.

Burada önemli bir detay daha var. Bazı modern kompresörlerde aşırı yük koruması veya kavramasız farklı çalışma yapıları bulunur. Yani her araç aynı tepkiyi vermez. Ama kaputtan sert sürtme sesi gelirken klimayı zorlamaya devam etmek, mantıklı bir iş değildir.

Tamir mi, Değişim mi?

Bu karar, arızanın nereye kadar ilerlediğine bağlıdır. Kasnak, rulman, bazı kavrama parçaları ya da kimi valf sorunları tamir yönünde ele alınabilir. Fakat kompresörün iç mekanizması dağıldıysa, sıkıştıysa ya da sisteme metal parçacık yaydıysa iş artık tamir sınırını geçer.

Kompresör içten dağıldığında en büyük hata yalnız kompresörü söküp yenisini takmaktır. Çünkü eski parçadan çıkan kir, talaş ve yağ kirliliği sistem içinde kalırsa yeni kompresör de kısa sürede aynı sona yaklaşır. Piyasada en çok yapılan hata ve ustaların en çok uyardığı konu tam da buradadır: kompresör arızası sonrası sistem kirlenmesi ciddiye alınmadan yapılan değişim kalıcı olmaz.

Değişim aşamasında yalnız kompresör değil, sistemin temizliği ve akış elemanları da gündeme girer. Kurutucu filtre, genleşme elemanı ve hat içindeki kir yükü gözden geçirilmeden yapılan iş, kullanıcıyı kısa süre sonra yeniden masrafa sokar. Arıza iç mekanik sınıra geçmişse klima kompresörü tamiri ile değişim kararı aynı kontrol içinde verilmelidir.

Kompresör Değişirken Neler Birlikte Kontrol Edilir?

Doğru işlem sırası burada çok önemlidir. Önce eski kompresörün neden bozulduğu anlaşılır. Yalnız belirtiye bakılarak değişim kararı verilmez. Ses mi vardı, kilitlenme mi oldu, yağsız mı kaldı, sisteme kir mi yayıldı; önce bu teşhis netleşir.

Sonrasında hatların ve uygun parçaların temizliği gelir. Her parça aynı şekilde flush edilmez. Sistem tasarımına göre bazı elemanlar temizlenir, bazıları ise doğrudan yenilenir. Kurutucu filtre ve akış elemanları burada özel önem taşır. Doğru yağ miktarı, doğru viskozite ve doğru dolum sırası da yeni kompresörün ömrünü belirler.

1. Arıza tipini netleştirin: Sorunun iç mekanik dağılma mı, kavrama arızası mı yoksa basınç kaynaklı mı olduğunu ayırın.
2. Sistemdeki kirliliği değerlendirin: Yağ rengini, metal parçacıklarını ve sızıntı izlerini kontrol edin.
3. Uygun parçaları temizleyin veya yenileyin: Akışı kısıtlayan ve kir tutan elemanları mutlaka gözden geçirin.
4. Doğru yağ ve gaz dengesini kurun: Eksik ya da fazla yağın yeni kompresörü de bozacağını unutmayın.
5. Basınç ve performans testi yapın: Değişim sonrası yalnız soğuk üflemesine değil, sistemin çalışma basınçlarına da bakın.

Bu işlemleri doğru ekipmanla yapan işletmeleri Otoyer'deki oto klima servisi sayfasında konuma göre inceleyebilirsiniz. Biz hizmet vermiyoruz; bu işlemleri yapan işletmeleri listeliyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Klimada kompresör arızası nasıl anlaşılır?

Klimanın soğutmaması, A/C açıldığında kompresörün devreye girmemesi, kaput altından sürtme ya da uğultu sesi gelmesi, rölantinin belirgin bozulması ve kompresör çevresinde yağ izi görülmesi en tipik işaretlerdir.

Klima kompresörü tamir olur mu?

Kasnak, rulman, bazı kavrama veya valf arızalarında tamir mümkündür. İç mekanik dağıldıysa, kompresör kilitlendiyse ya da sisteme metal parçacık yayıldıysa çoğu durumda değişim daha doğru yoldur.

Klima kompresörü arızası motora zarar verir mi?

Doğrudan motor iç parçalarını bozmaz. Ancak yardımcı kayış hattını zorlayarak kayış, kasnak ve bağlı ekipmanlar üzerinde zincirleme sorun oluşturabilir. Kilitlenmiş bir kompresör bu yüzden hafife alınmaz.

Araç klima kompresörü neden ses yapar?

Kasnak rulmanı, manyetik kavrama, iç mekanik aşınma, yüksek basınç, kirli akışkan veya yetersiz kondenser hava akışı buna yol açabilir. Sesin klima kapalıyken mi açıkken mi geldiği teşhisi hızlandırır.

Klima kompresörü devreye girmiyorsa neye bakılır?

Önce elektrik komutu, sigorta, röle, basınç şartları, kavrama veya kontrol valfi tarafı kontrol edilir. Kompresör gövdesi sağlam olsa bile kumanda hattı yüzünden sistem devreye girmeyebilir.

Kompresör değişince neler birlikte kontrol edilir?

Sistem kirliliği, kurutucu filtre, genleşme elemanı, uygun yağ miktarı, kaçak durumu ve basınç dengesi birlikte kontrol edilmelidir. Yalnız kompresörü değiştirip sistemi olduğu gibi bırakmak yeni parçayı da riske atar.

Klima kompresörü kilitlenirse araç kullanılır mı?

Kilitlenme şüphesi varken klimayı zorlayarak kullanmak doğru değildir. Ses, sürtme ve kayış yükü büyüdükçe yardımcı kayış tarafındaki risk artar. Böyle bir durumda sistem kapalı tutulmalı ve profesyonel kontrol geciktirilmemelidir.